Είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή μου να συμμετέχω στο 21ο τεύχος της επιστημονικής έκδοσης Days of Art in Greece, με μια δισέλιδη παρουσίαση-καλλιτεχνικό πορτρέτο. Πρόκειται για ένα τεύχος με εξαιρετικά πλούσια θεματολογία, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κείμενα με θεματικές όπως «Η εξέλιξη του design στην Ελλάδα» και «Η επιμέλεια ως σχεδιαστική πρακτική στα σύγχρονα μουσεία».
Στην ενότητα «Ημέρες Τέχνης», την οποία επιμελείται η ιστορικός τέχνης Βένια Παστάκα, η ιστορικός και μουσειοπαιδαγωγός Μαρία Λεμπέση γράφει για το έργο και την καλλιτεχνική μου πρακτική.
Η δημόσια συζήτηση πραγματοποιήθηκε στην κεντρική πλατεία Χαλανδρίου, στο πλαίσιο των δράσεων του +oikismos, το πρώτο Σάββατο του Ιουλίου, με αφορμή τους κάθε λογής εκτοπισμούς. Αποτέλεσε συνέχεια των συζητήσεων που είχαν πραγματοποιηθεί στον υπαίθριο χώρο της οδού Καρελλά 22, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026. Επρόκειτο για τη μεταφορά της συζήτησης σε έναν κεντρικότερο κοινόχρηστο χώρο, όπου η διαδικασία ανοίγεται, διευρύνεται και πυκνώνει.
Η συμμετοχή μου ήταν μια reading performance του κειμένου «Μια ροή από ανθρώπους», το οποίο αντλεί το υλικό του από το κλασικό έργο του Τζον Στάινμπεκ ‘Τα Σταφύλια της Οργής’ (1939). Οι λέξεις και οι φράσεις του πρωτοτύπου έχουν υποστεί επεξεργασία και έχουν συνδυαστεί με νέο τρόπο, ώστε να διαμορφωθεί μια καινούργια αφήγηση.
Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης του κειμένου μοιράστηκαν αφισάκια –είκοσι διαφορετικές εκδοχές– βασισμένα σε κολάζ από φωτογραφίες που τράβηξα στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, καθώς και από συνθήματα (στένσιλ) που φωτογράφισα κατά μήκος της λεωφόρου, στις διαδρομές μου.
Έλενα Ακύλα 4/07/2026
φωτογραφίες: +oikismos, Μυρτώ Χμιελέφσκι και Νίκος Καζέρος.
***
Το ακόλουθο κείμενο είναι της Μυρτώς Χμιελέφσκι και αναδημοσιεύεται εδώ.
4-7-26, Σαββατόβραδο
Φέραμε το κάθισμα μας και στρογγυλοκαθίσαμε στην πλατεία για να μιλήσουμε για τους εκτοπισμούς. Ακούστηκαν, με τη χρήση μικροφώνου σε συνδυασμό με τον ήχο από το σιντριβάνι: πειραγμένοι Στάινμπεκ και Κάρβερ, αυτούσιος Χιόνης, η ιδέα της κατασκευής ενός ουτοπικού χώρου από υλικά που έχουν εγκαταλειφθεί, το άνοιξε-κλείσε μιας απομίμησης κατασκευής που χρησιμοποιείται σε ιρανικές διαδηλώσεις, η σκέψη μιας ομάδας αρχιτεκτόνων για μια πιο ανθρώπινη εκδοχή ζωής στην Τιχουάνα, όπου βιομηχανικά απορρίμματα και μεταλλικά πλαίσια δημιουργούν κατακόρυφες υποδομές στέγασης για μετανάστες (αποτυπωμένη σε φωτοκολλάζ), το θέμα της «συνεισφοράς» των εικαστικών τεχνών σε εκτοπισμούς από σημεία της πόλης ώστε στον άδειο πια χώρο να εκτεθούν καλλιτεχνικά έργα (με επόμενο βήμα τον εξευγενισμό της περιοχής).
Δύο άγνωστοι ήρθαν και κάθισαν σε διαφορετικούς χρόνους σε ένα κενό σκαμνί, άλλοι δύο παρακολούθησαν στηριζόμενοι πιο πέρα σε μια κολώνα, μερικές-οι κοντοστέκονταν για ένα δυο λεπτά, δεκάδες προσπερνούσαν, λίγες-οι χαιρετούσαν (με ένα βλέμμα περιέργειας για τον κύκλο και τα υπόλοιπα) διότι από κάπου γνωριζόμαστε.
Το ξεχασμένο ρέμα του Προφήτη Δανιήλ, που είναι αντιληπτό μόνο μέσω των προβλημάτων που φέρνει μαζί του, τα άδεια κελύφη της γειτονιάς και τα βιομηχανικά κτίρια στον Ταύρο, γίνονται αντικείμενο έρευνας και δημιουργίας!
Η εικαστικός – εκπαιδευτικός Έλενα Ακύλα διευρύνει τα όρια της τάξης και του σχολείου οδηγώντας τους μαθητές και τις μαθήτριες, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά αλλοδαπών, σε μια περιήγηση γνωριμίας της γειτονιάς τους. Η περιήγηση αυτή και οι δραστηριότητες που έγιναν κατά τη διάρκειά της στη γειτονιά του σχολείου, δημιούργησαν ερεθίσματα για αποτύπωση και συνέβαλαν στη σύνδεση των παιδιών με τη γειτονιά τους.
Τα παιδιά σχεδιάζουν χάρτες της γειτονιάς με τις καθημερινές τους διαδρομές και τα σημεία που δραστηριοποιούνται, οριοθετώντας ξανά τον χώρο τους. Τον περασμένο Ιούνιο πραγματοποιήθηκε εικαστική δράση – παρέμβαση στο παρκάκι της γειτονιάς στην Πλατεία Εσταυρωμένου, δημιουργώντας μια εγκατάσταση στον δημόσιο χώρο της γειτονιάς και δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία για μια διαφορετική συνομιλία με τη γειτονιά τους! Το πολιτιστικό και περιβαλλοντικό πρόγραμμα για το ρέμα του Προφήτη Δανιήλ στον Ταύρο υλοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του περσινού σχολικού έτους (2024 – 2025) σε ένα από τα δημόσια δημοτικά σχολεία του Ταύρου, με ένα από τα τμήματα της τρίτης δημοτικού, διερευνώντας τρόπους για την ανάδειξη και την οικειοποίηση του δημόσιου χώρου της γειτονιάς από τα παιδιά.
Ζητάμε από την συντονίστρια Έλενα Ακύλα στοιχεία για τη δράση, καθώς και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν παιδιά αλλοδαπών στο σχολείο σήμερα.
Πείτε μας δυο λόγια για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα
Η γειτονιά που βρίσκεται το σχολείο είναι δίπλα στη βιομηχανική ζώνη του Ταύρου, η οποία αναπτύσσεται γύρω από την οδό Πέτρου Ράλλη με πολλά βιομηχανικά κτίρια, αποθήκες και εταιρίες. Εκεί βρίσκεται και το ρέμα του Προφήτη Δανιήλ που διασχίζει τον Ταύρο και είναι παραπόταμος του Κηφισού. Το πρόγραμμα, στο οποίο έδωσα τον τίτλο «Υδάτινα ίχνη και διαδρομές στην πόλη», καθώς έχει ως κεντρικό άξονα το ιστορικό ρέμα, σχεδιάστηκε λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της γειτονιάς. Εστιάζει στη σχέση των παιδιών με τη γειτονιά και αναδεικνύει την παιδική οπτική και τις παιδικές αφηγήσεις, μέσα από την εμπειρία και τη διαδρομή μιας βιωματικής διαδικασίας.
Πως προέκυψε η ιδέα για ένα τέτοιο πρόγραμμα;
Μέσα από συζητήσεις με τα παιδιά, κατά τη διάρκεια του μαθήματος των εικαστικών, διαπίστωσα πως αν και το ρέμα βρίσκεται μόλις επτακόσια μέτρα από το δημοτικό σχολείο, τα περισσότερα παιδιά αγνοούσαν την ύπαρξη του, ή γινόταν αντιληπτό μόνο μέσω των προβλημάτων που φέρνει μαζί του, ενώ άλλα παιδιά δεν είχαν αναρωτηθεί ποτέ για τα άδεια κελύφη της γειτονιάς τους και τα βιομηχανικά κτίρια, αν και κάποια από αυτά καθρεπτίζονται στα παράθυρα του σχολείου τους. Έτσι, μέσω αυτών των δύο, βασικών θα έλεγα, χαρακτηριστικών της ταυτότητας της γειτονιάς, το ρέμα και τη βιομηχανική αρχιτεκτονική και βιομηχανική και πολιτιστική κληρονομιά, επιχειρήθηκε η γνωριμία και η ενδυνάμωση της σχέσης των παιδιών με τη γειτονιά τους.
Πως δουλέψατε με τα παιδιά στο πλαίσιο του προγράμματος;
Τα παιδιά σχεδίασαν χάρτες της γειτονιάς με τις καθημερινές τους διαδρομές και τα σημεία που δραστηριοποιούνται, οριοθετώντας ξανά τον χώρο τους και εντάσσοντας σ’ αυτόν και το ξεχασμένο, μέχρι πρότινος, ρέμα της γειτονιάς, το οποίο καταλάμβανε όλο και περισσότερο χώρο στους χάρτες τους αλλά και στις ζωγραφικές τους αναπαραστάσεις, ως μια μικρή γαλάζια υδάτινη γραμμή ή μια μεγάλη λεωφόρος που διασχίζει κάθετα τη λεωφόρο Ειρήνης, παίζοντας πια κυρίαρχο ρόλο στη θέση του στη γειτονιά. Πρότειναν την επαναφορά της ζωής μέσα σε αυτό αλλά και στον περιβάλλοντα χώρο τριγύρω. Η πλειοψηφία των παιδιών δεν γνώριζε ότι ο Κηφισός ήταν ποτάμι και τα παιδιά συνειδητοποίησαν ότι ο Κηφισός, όχι μόνο είναι ποτάμι αλλά συνεχίζει να κυλά κάτω από τη λεωφόρο Κηφισού υπόγεια. Στους ίδιους χάρτες, ανάμεσα στο σχολείο, στα σπίτια, στο ρέμα και αλλού, βρήκαν πλέον τον χώρο τους και τα παλιά εργοστάσια της γειτονιάς με τις καμινάδες, τα οποία έχουν μια μακρά ιστορία για την περιοχή.
Η υπαίθρια τάξη συνδέει τα παιδιά με το φυσικό περιβάλλον!
Πως αναπτύχθηκε το πρόγραμμα και ποια η σχέση του με τη γειτονιά;
Το προσωπικό βίωμα από τους περιπάτους μου στο ρέμα και στη γειτονιά και η νεοαποκτηθείσα γνώση μου σχετικά με την ιστορία του Ταύρου με βοήθησε να κάνω τις προσωπικές μου συνδέσεις με τη γειτονιά. Χρησιμοποιώντας το περπάτημα ως καλλιτεχνική πρακτική, οικειοποιήθηκα αυτό το κομμάτι της γειτονιάς και η εμπειρία αυτή ήταν ένα υλικό που μεταφέρθηκε μέσα στη σχολική αίθουσα και αξιοποιήθηκε από τα παιδιά. Πρωτογενές φωτογραφικό υλικό, φύλλα φυτών και άλλα ευρεθέντα αντικείμενα, δηλαδή θραύσματα και μέρη αντικειμένων από το ρέμα, τα οποία προσκόμισα στην τάξη, χρησιμοποιήθηκαν από τη μαθητική ομάδα για ατομικές και ομαδικές εργασίες (ζωγραφικές αναπαραστάσεις και κολάζ).
Μαζί με τα παιδιά περπατήσαμε στη γειτονιά και επισκεφτήκαμε το παλιό εργοστάσιο «Κρόνος» που είναι πλέον ένα κτίριο με άλλη χρήση (νυν ΠΙΟΠ), το οποίο διατηρεί όμως την ιστορία του και ένα μέρος του βιομηχανικού παρελθόντος. Στο τέλος του σχολικού έτους (τον Ιούνιο του 2025), πραγματοποιήσαμε μια εικαστική δράση – παρέμβαση στο παρκάκι της γειτονιάς στην Πλατεία Εσταυρωμένου που βρίσκεται δίπλα στο σχολείο, όπου τα παιδιά κρέμασαν φύλλα από πηλό που είχαν ετοιμάσει στο μάθημα, σε σημεία που επέλεξαν τα ίδια, όπως σε κλαδιά και κορμούς δέντρων, μάντρες και κάγκελα γειτονικών ιδιοκτησιών, στον ξύλινο φράχτη της μικρής παιδικής χαράς και αλλού. Η εικαστική συμμετοχική δράση με τα κεραμικά φύλλα που κατασκευάστηκαν με σκοπό να αποτελέσουν μια εγκατάσταση στον δημόσιο χώρο της γειτονιάς, έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία για μια διαφορετική συνομιλία με τη γειτονιά τους. Βρέθηκαν ξανά στις καθημερινές τους διαδρομές νοηματοδοτώντας τες όμως διαφορετικά, μέσα από ένα ζωντανό πεδίο, αυτό μιας καλλιτεχνικής δράσης. Συνέβαλλε στην ορατότητα των μικρών κατοίκων και στην περαιτέρω οικειοποίηση του δημόσιου χώρου της γειτονιάς από τα παιδιά. Στη συνέχεια, η κουβέντα που ακολούθησε και το βιωματικό, διαφορετικό μάθημα στα κυκλικά πεζούλια του πάρκου, μετέφερε τη σχολική αίθουσα έξω από τις πόρτες του σχολείου, στον δημόσιο χώρο, διευρύνοντας έτσι τα όρια της τάξης και του σχολείου. Η υπαίθρια τάξη μας συνέβαλε στη σχέση και σύνδεση των παιδιών με το φυσικό περιβάλλον.
Τέλος, μέρος του προγράμματος παρουσιάστηκε σε μια μαθητική – εικαστική έκθεση στο «31ο Μαθητικό Φεστιβάλ Μοσχάτου – Ταύρου 2025», έναν πολιτιστικό θεσμό του Δήμου που πραγματοποιείται κάθε χρόνο επί σειρά ετών στη γειτονιά και ο σχεδιασμός της πρόσκλησης – αφίσας για τη συμμετοχή του προγράμματος σε αυτό, οδήγησε στη συνεργασία και στην ανάπτυξη των σχέσεων της μαθητικής ομάδας με μεγαλύτερα παιδιά του σχολείου, τα οποία και σχεδίασαν την πρόσκληση για τη συμμετοχή μας στο φεστιβάλ.
Οι διαφορετικές κουλτούρες έρχονται σε επαφή μέσω της Τέχνης
Έχετε την ευκαιρία να διδάσκετε σε ένα επί της ουσίας πολυπολιτισμικό σχολείο και να έρχεστε καθημερινά σε επαφή με αγόρια και κορίτσια διαφορετικών πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Πόσο ενδιαφέρουσα είναι αυτή η εμπειρία και πόσο μεγάλη η ευθύνη να ανταποκριθείτε στις αυξημένες υποχρεώσεις σας, να προσφέρετε γνώσεις, αλλά κα να συμβάλετε στην αρμονική ένταξη αυτών των παιδιών στο νέο τους περιβάλλον;
Τα σχολεία που έχω εργαστεί τα τελευταία δεκαπέντε και πλέον χρόνια, αν και τα περισσότερα έχουν στην πλειονότητά τους παιδιά διαφόρων εθνικοτήτων, δεν είναι χαρακτηρισμένα επίσημα ως σχολεία διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Τα δημόσια διαπολιτισμικά σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα είναι ελάχιστα, αν σκεφτεί κανείς τους πραγματικούς αριθμούς των παιδιών από άλλες χώρες που φοιτούν στα δημοτικά σχολεία της Ελλάδας.
Στα χαρακτηρισμένα διαπολιτισμικά σχολεία, εκτός από την προσπάθεια ενσωμάτωσης των μαθητών/-τριών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, δίνεται βάρος όχι μόνο στην καλλιέργεια της αλληλο-αποδοχής των μαθητών/-τριών αλλά και στη μητρική τους γλώσσα καθώς και τον πολιτισμό τους.
Στα σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που εργάζομαι και που είναι μη διαπολιτισμικά επίσημα, προσπαθώ ως εκπαιδευτικός να λαμβάνω υπόψη τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες όλων των μαθητών και μαθητριών και να φέρνω σε επαφή τις διαφορετικές κουλτούρες μέσω της Τέχνης. Αυτή η εμπειρία είναι ενδιαφέρουσα και ταυτόχρονα είναι και μια πρόκληση και σαφώς η ευθύνη είναι μεγάλη.
Οι δυσκολίες προκύπτουν και σε μη λεκτικά σήματα. Ένα χαμόγελο, για παράδειγμα, μπορεί να ερμηνευτεί ως ένδειξη ενθάρρυνσης και επιβράβευσης ή σαν ειρωνική διάθεση και αποδοκιμασία. Πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά μπορεί ένας εκπαιδευτικός να αντιληφθεί αυτές τις διαφορές κουλτούρας;
Πράγματι, κάποια παιδιά δεν μιλάνε ή και δεν καταλαβαίνουν ακόμα καλά την ελληνική γλώσσα. Η Τέχνη όμως, είναι μια παγκόσμια γλώσσα. Η έλλειψη, σε ορισμένες περιπτώσεις, μιας κοινής γλώσσας που εκ των πραγμάτων είναι μια δυσκολία, αναπληρώνεται από την παγκόσμια γλώσσα της τέχνης (την εικόνα και την τέχνη μέσω των οπτικών της στοιχείων). Τα παιδιά, ακόμη και χωρίς να μιλάνε την ελληνική γλώσσα, καταλαβαίνουν τον/την εκπαιδευτικό που προσπαθεί πάντα να λειτουργεί με ενθάρρυνση και επιβράβευση και αντιλαμβάνονται πότε ένα χαμόγελο ή μια κίνηση των χεριών ή ακόμη και μια ματιά γίνονται καλοπροαίρετα και υποστηρικτικά.
Η συνεργασία του σχολείου με την οικογένεια βοηθάει του μαθητές αλλά και τους γονείς και το σχολείο. Σε πιο βαθμό γίνεται;
Η συνεργασία του σχολείου με την οικογένεια είναι απαραίτητη και πράγματι υπάρχει από την πλευρά του σχολείου και των εκπαιδευτικών, όμως ο βαθμός επίτευξής της εξαρτάται όχι μόνο από την προσπάθεια προσέγγισης των εκπαιδευτικών και του σχολείου αλλά και από τη διάθεση συνεργασίας της οικογένειας των μαθητών/-τριών με το σχολείο και πολλές φορές από τον βαθμό κατανόησης της ελληνικής γλώσσας από την οικογένεια.
Περισσότερες πληροφορίες για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι διαθέσιμες ΕΔΩ
Η ενότητα έργων Home, at last (Elena Akyla, 2023) που παρουσιάστηκe στη Γκαλερί 7 στην Αθήνα, φιλοξενείται στη διεθνή διαδικτυακή καλλιτεχνική πλατφόρμα Kiosk of Democracy με έδρα τη Γερμανία.
Ομαδική εικαστική έκθεση στον Συνοικισμό Χαλανδρίου με την υποστήριξη του δήμου Χαλανδρίου, στο πλαίσιο των δράσεων του Φεστιβάλ Ρεματιάς. Επιμέλεια έκθεσης: Παναγιώτης Δαραμάρας, Νίκος Καζέρος, Ήρα Παπαδοπούλου και Δημήτρης Χαλάτσης.
«Κατεδαφίσεις» η 6η εικαστική συνάντηση του +oikismos στο Χαλάνδρι
Από το 2019, με σημείο εκκίνησης μια προσφυγική κατοικία στον Συνοικισμό Χαλανδρίου, εκπρόσωποι της σύγχρονης ελληνικής τέχνης συνδιαμορφώνουν ένα ζωντανό τοπίο δράσεων, στοχασμών και παρεμβάσεων, με κοινό άξονα τη διερεύνηση και την επανοικειοποίηση του δημόσιου χώρου. Η φετινή, 6η κατά σειρά εικαστική συνάντηση του +oikismos με τον τίτλο «Κατεδαφίσεις» εστιάζει στο νόημα και τις προεκτάσεις της κατεδάφισης, όχι μόνο ως υλική πράξη, αλλά ως κοινωνική, πολιτική, ψυχική και συμβολική διαδικασία. Η κατεδάφιση ως ρήξη, ως βίαιη διακοπή της συνέχειας, ως άρση ενός «πριν» και ταυτόχρονα πρόσκληση σε ένα αβέβαιο «μετά». Από τα εργοτάξια των πόλεων και τις αρχιτεκτονικές ισοπεδώσεις έως τις πιο άηχες καταρρεύσεις της μνήμης, της ταυτότητας και των αφηγήσεων, η έννοια της κατεδάφισης διατρέχει την ανθρώπινη εμπειρία ως μεταφορά, ως τραύμα αλλά και ως πιθανότητα απελευθέρωσης. Η έκθεση επιχειρεί να αναστοχαστεί τις υλικές και άυλες κατεδαφίσεις που συνοδεύουν ιστορικές, πολεοδομικές και ψυχοκοινωνικές μεταβάσεις. Από τη σταδιακή αστική μετατροπή του Συνοικισμού Χαλανδρίου και την εξαφάνιση αρχιτεκτονικών και συλλογικών στοιχείων μνήμης, μέχρι τις αθέατες ρωγμές στην προσωπική ή πολιτική ταυτότητα, η «κατεδάφιση» διαβάζεται εδώ ως κρίσιμη στιγμή ισοπέδωσης αλλά και επαναπροσδιορισμού. Η έκθεση περιλαμβάνει εφήμερες in situ εγκαταστάσεις, performances, βίντεο και ομιλίες που εκτυλίσσονται στα πάρκα, στους δρόμους, στις αυλές των προσφυγικών κατοικιών και σε άλλα δημόσια σημεία του Συνοικισμού Χαλανδρίου, με τη συμμετοχή σύγχρονων εικαστικών και θεωρητικών. Όπως και στις προηγούμενες χρονιές, το +oikismos επιμένει να ενεργοποιεί τον τόπο ως πεδίο συνάντησης, παρατήρησης και πολιτισμικής αντίστασης, θέτοντας ερωτήματα για το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον της πόλης – και των ανθρώπων της.
Ο κλάδος MA in Art & Education παρουσιάζει το masterclass με τίτλο «Καλλιτεχνικές πρακτικές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Διδάσκοντας στα παιδιά τη γειτονιά» αποκλειστικά για τα μέλη της σπουδαστικής κοινότητας του ΑΚΤΟ.
Εισηγήτρια η Έλενα Ακύλα (Εικαστικός – Εκπαιδευτικός Εικαστικών Μαθημάτων)
Η θεματική αναφέρεται στη χρήση καλλιτεχνικών πρακτικών σε εκπαιδευτικά προγράμματα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με αφετηρία το μάθημα των Εικαστικών, ως εργαλείο για την ανάδειξη και την οικειοποίηση του δημόσιου χώρου της γειτονιάς του σχολείου. Μέσα από τέτοιες πρακτικές όπως: εξορμήσεις στη γειτονιά και περιπάτους, «χαρτογραφήσεις» ή αποτυπώσεις με σκίτσα, φωτογραφίες και άλλα μέσα, τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τα τοπόσημα της γειτονιάς & της πόλης τους (με την αρχιτεκτονική τους ταυτότητα, την τοπική ιστορία και τη μνήμη) και διερευνούν τρόπους όχι μόνο για την κατανόηση του δημόσιου χώρου, ως κάτι που τα αφορά άμεσα, αλλά εμπλέκονται και ενεργά με αυτόν, συνδέονται και συχνά αποδίδουν νέα νοήματα μέσα από τις προσωπικές τους διαδρομές, ερμηνείες, αφηγήσεις και αναπαραστάσεις.
Η Έλενα Ακύλα είναι απόφοιτη του τμήματος Εικαστικών Τεχνών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών με πτυχίο στην κατεύθυνση της ζωγραφικής (2008), κάτοχος πτυχίου στις εφαρμοσμένες τέχνες (BA [HONS] Interior Design) από το Middlesex University London σε συνεργασία με τον AKTO (1997) και μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο ΔΠΜΣ Πολεοδομία και Χωροταξία της Σχολής Αρχιτεκτόνων μηχανικών ΕΜΠ (από 10/2023). Έχει παρουσιάσει έργα της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Έχει στο ενεργητικό της συμμετοχές σε καλλιτεχνικές δράσεις & εικαστικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, καλλιτεχνικά residencies, συνέδρια/ημερίδες, έχει επιμεληθεί και οργανώσει εικαστικές εκθέσεις, έχει εκδώσει καταλόγους εκθέσεων και έχει δημοσιεύσει σε συλλογικά βιβλία & πρακτικά συνεδρίων.
Στο βιβλίο «Το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας συναντά τον κόσμο της εκπαίδευσης. Μια ιστορία δεκαπέντε χρόνων» που εκδόθηκε πρόσφατα, μπορεί κανείς να διαβάσει για όλες τις εκπαιδευτικές (και όχι μόνο) δράσεις του Ιστορικού Αρχείου και έχω τη χαρά να συμπεριλαμβάνεται ένα κοινό μας εκπαιδευτικό πρόγραμμα ως «Ένα παράδειγμα πολλαπλών συνεργασιών και εκπαιδευτικών δράσεων» (σσ. 92-95 & 67).
Το διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Οι γειτονιές μας. Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις μέσα από τέσσερις διαλόγους» (έκδοση: Ιστορικό Αρχείο, 2017), ήταν αποτέλεσμα συνεργασίας Πρωτοβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, τη Σχολή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ και το ΙΑ/ΕΤΕ και επιχείρησε να αναδείξει «τη (δι)επιστημονική σημασία των ‘Διαλόγων’ τόσο στην πρωτοβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση όσο και ευρύτερα στο επιστημονικό πεδίο της ‘μελέτης της πόλης’.»
Τόπος Υπερκόσμιων Συρράξεων Εικαστική παρέμβαση στον συνοικισμό Χαλανδρίου 2024
Με τίτλο δανεισμένο από την εφημερίδα Ακρόπολις (4-8-1933), η φετινή έκθεση «Τόπος Υπερκόσμιων Συρράξεων» μας εισάγει στα συμβαίνοντα της προσφυγικής συνοικίας του Χαλανδρίου, αναμοχλεύοντας τις παλαιότερες αλλά και σύγχρονες νόρμες συνδιαλλαγής με το «ξένο». Εξετάζει την καταγωγή και την περιπλάνηση ως ένα άλλο υποκείμενο ή έναν οικείο-ξένο που επαναλαμβάνει τις προϋπάρχουσες κοινωνικές πρακτικές, μέσα από το κοινωνικό πρόσημο της τάξης. Ποιο είναι τελικά το «ξένο» στη νεωτερική και μετανεωτερική εποχή; Είναι η απειλή που κουβαλά πιο τρομακτική και από αυτήν του εχθρού; Έχει στο συλλογικό φανταστικό τη δύναμη να υποσκάπτει την κοινωνική δομή της πόλης και γι’ αυτό «διώκεται» με ανύπαρκτα φαντάσματα;
Ο δεύτερος συλλογικός τόμος του +oikismos αποτελείται από κείμενα και ποιήματα που μαζί με τις φωτογραφίες των έργων της εικαστικής παρέμβασης «Τόπος Υπερκόσμιων Συρράξεων» (Ιούνιος 2024) φωτίζουν με τις προσωπικές τους οπτικές σύγχρονες προβληματικές για το ξένο.
Ο +oikismos ξεκινά τις δράσεις του το 2019 στον Συνοικισμό Χαλανδρίου. Η τοπικότητα και η απεύθυνση στη «γειτονιά» είναι από τις βασικές του προθέσεις. Οι εκθέσεις-παρεμβάσεις που δημιουργούνται στον δημόσιο χώρο του Συνοικισμού εναλλάσσονται χρονιά με τη χρονιά με τη μνήμη (ιστορικότητα) και με τους κοινωνικούς αγώνες και τις καταστάσεις του σήμερα (επικαιρότητα). Αναδεικνύοντας και ερμηνεύοντας τα «σημεία των καιρών» και του τόπου. Οι εκθέσεις και οι συζητήσεις συγκροτούνται από μία επιμελητική ομάδα, που διαμορφώνεται διαφορετικά κάθε χρόνο, τους κατοίκους της γειτονιάς του Συνοικισμού και τις/τους συμμετέχουσες/ντες καλλιτέχν(ιδ)ες και θεωρητικούς. Η εμπλοκή των ανθρώπων της γειτονιάς προκύπτει από τα νέα περιβάλλοντα και έχει τα γνωρίσματα μιας ανθρώπινης κοινότητας. Ο +oikismos επιμένει στο τοπικό και στο ελάχιστο εκτός του μητροπολιτικού κέντρου. https://synoikismos.wordpress.com/
Tην Πέμπτη 14 Νοεμβρίου συζητάμε για το βιβλίο μας Για μια χωρική ματιά στην εκπαίδευση, στο Καφέ Gustav στις 18:00 (Χ. Τρικούπη 6-10, Στοά Εμπορικού Κέντρου Artium).
Θα μιλήσουν οι: Νέλλη Ασκούνη (Κοινωνιολόγος της εκπαίδευσης, Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ-ΕΚΠΑ), Δημήτρης Μαριόλης (Δάσκαλος, Δρ. Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας), Νίκη Σορβανή (Δρ. Αρχιτεκτονικής με ΜΔΕ σε Έμφυλα Ζητήματα) και Πέτρος Φωκαΐδης (Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
Τη συζήτηση συντονίζει η επιμελήτρια του βιβλίου Ειρήνη Μίχα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ).
Για μια χωρική ματιά στην εκπαίδευση, εκδόσεις Gutenberg
«Το βιβλίο συγκεντρώνει την πολύχρονη εμπειρία μιας διεπιστημονικά συγκροτημένης συγγραφικής ομάδας από εκπαιδευτικά εργαστήρια και έρευνες πεδίου με άξονα τους καθημερινούς τόπους και τις διαπλεκόμενες γεωγραφίες των παιδιών. Στο πλαίσιο μιας διεθνούς θεωρητικής συζήτησης, όπου συνομιλούν επεξεργασίες από πολλαπλά επιστημονικά πεδία (τη ριζοσπαστική γεωγραφία, τη νέα κοινωνιολογία της παιδικής ηλικίας, την κριτική παιδαγωγική, τη μελέτη της πόλης και ποικίλες ακόμα συνεισφορές από τις φεμινιστικές και τις μετα-αποικιοκρατικές σπουδές), επιχειρεί να αναδείξει τον χώρο, σε όλες του τις κλίμακες (γεωγραφικό, χωροταξικό, πολεοδομικό, αρχιτεκτονικό ή διαφορετικά παγκόσμιο και τοπικό) ως εκπαιδευτικό πεδίο που μπολιάζει την κριτική ματιά και τον διάλογο. Στη ροή των κεφαλαίων αναλύονται σχολικά εγχειρίδια, αναδεικνύονται κίνητρα και πρακτικές εντός και εκτός σχολικού και πανεπιστημιακού πλαισίου, παρουσιάζονται ποικίλες τεχνικές χαρτογράφησης και καλλιτεχνικής έκφρασης, παιδικές ματιές και χωρικές διαπραγματεύσεις, επινοήσεις, αντιστάσεις και διεκδικήσεις. Ταυτόχρονα ωστόσο το βιβλίο αποτυπώνει και τα αποτελέσματα μιας ερευνητικής συνομιλίας κατά τη συλλογική συγγραφή του – ένα πείραμα στο οποίο ο χώρος αναδεικνύεται ως ασυνήθιστα σύνθετη έννοια-κλειδί τόσο για τη διδασκαλία όσο και για τη συν-διαμόρφωση μιας κοινής θεωρητικής προσέγγισης» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).
Εισηγήτρια η Έλενα Ακύλα (Εικαστικός – Εκπαιδευτικός Εικαστικών Μαθημάτων)
elena akyla 