2015-201 6| Διαδρομές: κάτι από αλλού, κάτι από παντού

 

Τη σχολική χρονιά 2015-16, στο πλαίσιο του προγράμματος Περιβαλλοντικής Αγωγής «Οι αφηγήσεις της γειτονιάς μου», δουλέψαμε μαζί με την Ε’ τάξη του Ολοήμερου Τμήματος του 64ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών στην κεντρική συνοικία Μεταξουργείο-Κεραμεικός. Μαζί με τα παιδιά συζητήσαμε και οργανώσαμε τόσο τις θεματικές διερεύνησης του προγράμματος, όσο και τις ενότητες της τελικής έκθεσης-παρουσίασης. Δικός τους είναι και ο τίτλος, που συμπυκνώνει τόσο εύστοχα τη διαδρομή αυτής της συνεργασίας.

Την ομάδα εργασίας αποτέλεσαν:

Μεχμέτ Αλήτσιο, Άννα  Δάμου, Άννα Καφέ, Άντζελα Μιάλι, Αχμέντ Μουχαμμέδ, Άλεξ Ντένις, Αριέλα Τζαΐα, Γιάννης Τοσούνι, Έλις Χότζα (μαθητές/ ριες του 64ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών),

Ελένη Ζάχου (εκπαιδευτικός στο 64ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών), Έλενα Ακύλα (Εικαστικός-εκπαιδευτικός), Ειρήνη Μίχα (Επίκουρη καθηγήτρια στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ).

Συνεργάστηκε επίσης ο Νίκος Μαγουλιώτης (αρχιτέκτων, απόφοιτος ΕΜΠ) και ο Ηλίας Λιαράκος (μαθητής της Β’ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Φιλοθέης).

 

Το πρόγραμμα εξελίχθηκε σε μια ιστορική περιοχή της Αθήνας με έντονο παραγωγικό χαρακτήρα, ο οποίος μεταλλάχθηκε ριζικά στις αρχές του 21ου αιώνα. Σήμερα στη συνοικία του Μεταξουργείου-Κεραμεικού είναι ορατά τόσο τα σημάδια της κρίσης όσο και τα σημάδια από τις διαδικασίες εξευγενισμού και τουριστικής ανάπτυξης της προηγούμενης περιόδου. Σκοπός μας ήταν να μελετήσουμε μαζί με τα παιδιά τη γειτονιά του σχολείου εστιάζοντας στις προσωπικές τους ιστορίες, σκέψεις, επινοήσεις και ρουτίνες. Να συνδέσουμε τα μαθήματα κορμού (γλώσσα, μαθηματικά, γεωγραφία, ιστορία) με τον καθημερινό χώρο των παιδιών, να αναζητήσουμε τους τρόπους με τους οποίους προσλαμβάνουν, συνδυάζουν, μετασχηματίζουν ή απωθούν τις ποικίλες επιδράσεις που η πόλη ασκεί στην καθημερινότητά τους και να διερευνήσουμε τις συνδέσεις των εμπειριών αυτών με χώρους ευρύτερης κλίμακας.

Ο χωρο-κοινωνικός μικρόκοσμος του σχολείου και της γειτονιάς αποτέλεσε το πεδίο μελέτης μιας διερευνητικής διαδικασίας που στήσαμε και εκπονήσαμε σε συνεργασία με τα παιδιά. Στην ουσία βασικός μας σκοπός ήταν η ίδια η διαδικασία. Έτσι οι αρχικές υποθέσεις επαναδιατυπώθηκαν αρκετές φορές, ενώ το πλάνο προσαρμοζόταν με βάση πρακτικά ζητήματα (γιορτές στο σχολείο, δικές μας υποχρεώσεις), αλλά και προκλήσεις, όπως την πρόσκληση από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Α’ Αθήνας να συμμετέχουμε στη συλλογή προφορικών μαρτυριών για το Εργοστάσιο Φωταερίου της Αθήνας και σημερινό βιομηχανικό μουσείο, στα σύνορα της γειτονιάς μας.

Η γέφυρα μεταξύ της παιδαγωγικής πράξης της πρωτοβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διεύρυνε το ερευνητικό μας πλαίσιο θεωρητικά και μεθοδολογικά, ενώ η συνεργασία με τα παιδιά ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε επιδιώκοντας να αναπτύξουμε μια συνειδητή απόσταση από τις επικρατούσες νοηματοδοτήσεις και τους τρόπους αντίληψης που καθορίζουν τη ματιά μας. Τα αποτελέσματα του προγράμματος επιβεβαίωσαν και εμπλούτισαν τον προβληματισμό γύρω από  τη σημασία του χώρου ως αλληλο-εμπλεκόμενου παράγοντα της καθημερινής ζωής, αλλά και τη σημασία της αντίληψης των παιδιών στις προσεγγίσεις μας για την κατανόηση της πόλης.

 

Ενότητα 1

Βόλτες στη γειτονία

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος οργανώθηκαν δύο βόλτες στην περιοχή κατά τις οποίες οι μαθητές προσέγγισαν ερευνητικά τη γειτονιά τους και φωτογράφισαν τα θετικά και αρνητικά στοιχεία της, που τους ενδιέφεραν περισσότερο.

Περίπατος στο Μεταξουργείο

066

045

022

010

028

014

03

055

046

 

Επίσκεψη στο Μουσείο Φωταερίου στο Γκάζι

1

020

2

8

052

37

22

13

 

Ενότητα 2

Διαδρομές από το σπίτι στο σχολείο

Η διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο καταγράφεται μέσα από χάρτες μνήμης στους οποίους τα παιδιά αποτυπώνουν τις καθημερινές τους διαδρομές σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν τα όρια των μετακινήσεών τους, να δώσουν έμφαση και να αναδείξουν τα σημαντικά για αυτούς σημεία της καθημερινότητάς τους.

1

10

11

2

skmbt_c20316040511391a

4

5

7

 

 

3-diadromi-gianni

6

Ενότητα 3

Χνάρια μνήμης

Σημειώσεις και εντυπώσεις των παιδιών από την παρουσίαση «Η συνοικία του Μεταξουργείου: λίγα λόγια για τη δημιουργία της», πάνω σε εκτυπωμένες φωτογραφίες που τράβηξαν από τη βόλτα τους στη γειτονιά. Η περιοχή αναπτύσσεται στα όρια της πόλης συγκεντρώνοντας τις εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης των μεταφορών. Η εγκατάσταση του Μεταξουργείου και η λειτουργία του από το 1855-1875 καθόρισε επίσης τον παραγωγικό χαρακτήρα της γειτονιάς. Οι μαθητές ασχολήθηκαν με την αποτύπωση της σημερινής κατάστασης και της εμπορικής δραστηριότητας της περιοχής.

4

3

2

1

 

9

«Σκίτσα από τα παιδικά λουτρά στην πλατεία Κουμουνδούρου

8

και τα αντίστοιχα στην πλατεία Αιγύπτου στην Πατησίων».

 

metaksourgio-istoria_page_01.metaksourgio-istoria_page_02.

metaksourgio-istoria_page_03.metaksourgio-istoria_page_04.

metaksourgio-istoria_page_05.metaksourgio-istoria_page_06.

metaksourgio-istoria_page_07.metaksourgio-istoria_page_08.

metaksourgio-istoria_page_09.metaksourgio-istoria_page_10.

metaksourgio-istoria_page_11.metaksourgio-istoria_page_12

metaksourgio-istoria_page_13.metaksourgio-istoria_page_14

1

Έλενα Ακύλα, «Καφέ-Μπαρ Η Αλεξάνδρεια», ακρυλικά σε χαρτί, 38×28 εκ., (2014),  (Α. Γιανναρά, Ι. Γιαρενάκη, Μεταξουργείο, γύρω στο 1920).

.

Ενότητα 4

Εντυπώσεις και σχόλια από τις βόλτες στη γειτονιά

Τα παιδιά φωτογραφίζουν τη γειτονιά τους. Μέσα από την επεξεργασία των φωτογραφιών, άλλες φορές αναδεικνύουν και άλλες αποκρύπτουν χαρακτηριστικά της γειτονιάς τους, ενώ άλλες φορές προσπαθούν να αλλάξουν χρήση σε χώρους και οικόπεδα.

11

12

13

14

16

15

17

23

«Πλατεία είναι εκεί που όταν παίζουμε μπάλα μας φωνάζουν: πηγαίνετε σπίτι».

18

19

22

21

«Να φτιάξουμε μια αφίσα με όσα θέλουμε και να την κολλήσουμε έξω από το Δημαρχείο».

20

 

Graffiti

Τα παιδιά προβληματίζονται για τα graffiti στους τοίχους των κτιρίων και ζητούν και τα ίδια έναν τοίχο για να ζωγραφίσουν. Έτσι κρατούν ζωντανά τα χρώματα που τους αρέσουν και διώχνουν την αμηχανία που αισθάνονται κάθε φορά που δεν καταλαβαίνουν «τι λέει».

1

2

«Μα τι σημαίνει αυτό το βασανίζομαι;».

3

4

7

6

8

9

5

10

24-%ce%bc%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b5%ce%af%ce%bf-%ce%b3%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b9%cf%84%ce%b9

Το «μουσείο γκράφιτι».

.

Ενότητα 5

Πειραιώς 68

Σταθμό στη βόλτα στη γειτονιά αποτέλεσε το κτίριο της Πειραιώς 68, εκεί όπου το 1855 εγκαταστάθηκε το ορφανοτροφείο Χατζηκώνστα. Η εκκλησία αποτελεί το μόνο απομεινάρι. Κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έχοντας περάσει αρκετές μεταλλάξεις και ταλαιπωρίες. Το 1936, επί κυβέρνησης Ιωάννη Μεταξά, κομμάτι του κτιρίου επιτάχθηκε από τη χωροφυλακή και μετατράπηκε σε φυλακές (για τους «εχθρούς» του καθεστώτος).

Το σημερινό συγκρότημα κατασκευάστηκε με αντιπαροχή, με στόχο να λειτουργήσει ως ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο  αλλά τελικά στεγάστηκαν σε αυτό κατοικίες και γραφεία.  Έκτοτε έχει φιλοξενήσει αρκετές χρήσεις και σήμερα το μεγαλύτερο τμήμα του καλύπτει η κινέζικη αγορά, ενώ συστεγάζονται  κατοικίες, εμπορικά καταστήματα και γραφεία.

Ο Νίκος Μαγουλιώτης, απόφοιτος της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π., μας παρουσίασε τη διπλωματική εργασία που εκπόνησε μαζί με τον Παναγιώτη Περδίκη το 2013 με τίτλο «Πειραιώς 68: επανασχεδιασμός πολυχρηστικού συγκροτήματος στο Μεταξουργείο».

12

3

4

5

8

6

7

Τα παιδιά κράτησαν σημειώσεις, εξοικειώθηκαν με τα σχέδια της κάτοψης και των τομών του κτιρίου, εντόπισαν τις προτεινόμενες αλλαγές στα φωτορεαλιστικά σχέδια του κτιρίου και προβληματίστηκαν για το «ποιος αποφασίζει» για τις παρεμβάσεις στη γειτονιά τους.

1

2

.

Ενότητα 6

Γκάζι-Κεραμεικός-Μεταξουργείο μέσα από προφορικές αφηγήσεις

Τα παιδιά συγκέντρωσαν πληροφορίες για το παρελθόν και το παρόν της γειτονιάς τους από προφορικές αφηγήσεις των οικογενειών τους, των μελών της λέσχης φιλίας και δύο κατοίκων της περιοχής. Οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν μέσα από ομαδικές συνεντεύξεις διάρκειας μισής ώρας η κάθε μία. Οι μεταλλάξεις της γειτονιάς μέσα στο χρόνο αλλά και οι μνήμες από το παρελθόν αποτέλεσαν τη βάση του ερωτηματολογίου, οι ερωτήσεις του οποίου διατυπώθηκαν από τους μαθητές. Κύρια σημεία διερεύνησης αποτέλεσαν το παρελθόν και το παρόν της γειτονιάς και της καθημερινότητάς της με σημεία αναφοράς τα δυο εργοστάσια: το Γκάζι και το Μεταξουργείο.

Μέρος των συνεντεύξεων διατέθηκε στο Μουσείο Φωταερίου για την έκθεση «Το Γκάζι: ένα πολιτιστικό τοπίο».

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, στη Λέσχη Φιλίας του Μεταξουργείο

1%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf

 

Αποσπάσματα απομαγνητοφώνησης των συνεντεύξεων

skmbt_c20316070710440skmbt_c20316070710460

skmbt_c20316070710450

Αφού απομαγνητοφώνησαν τις συνεντεύξεις οι μαθητές σκέφτηκαν και συζήτησαν μεταξύ τους τις πληροφορίες που συγκέντρωσαν. Αποσπάσματα των συνεντεύξεων παραχωρήθηκαν στο Μουσείο Φωταερίου για την έκθεση με τίτλο: «Το Γκάζι: Ένα πολιτιστικό τοπίο» στο πλαίσιο της Νύχτας Μουσείων 2016 και παρουσιάστηκαν στις εκθέσεις των εργασιών των μαθητών στο σχολείο και στη λέσχη φιλίας του Μεταξουργείου.

Η συμμετοχή των παιδιών στην έκθεση«Το Γκάζι: Ένα πολιτιστικό τοπίο», σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Α’ Αθήνας, Γραφεία Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης/ Πολιτιστικών Θεμάτων/  Σχολεία: 49ο, 64ο, 72ο, 73ο, 77ο, 81ο Δ. Σ.Αθηνών.

1

19

18

9

10

11

12

4

5

Στη συνέχεια οι μαθητές με βάση τις πληροφορίες ζωγράφισαν τα παρακάτω.

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11.12

Στην τάξη

13

 

.

Ενότητα 7

Η γειτονιά μας ένα μωσαϊκό

Η βόλτα στη γειτονιά ανέδειξε πολλαπλές πτυχές της, όπως η παρουσία διαφορετικών πολιτισμών και το χωρικό τους αποτύπωμα, που αποτέλεσε  στη συνέχεια σημείο προβληματισμού. Επιγραφές, προϊόντα και εργαζόμενοι/ες διαφορετικών εθνικοτήτων, καθώς και η συνύπαρξη  και συμβίωση τους, διαμορφώνουν το μωσαϊκό της γειτονιάς στην οποία κατοικούν από παλιά πρόσφυγες και μετανάστες. Οι σκέψεις των παιδιών σχετικά με τα θραύσματα «από παντού» εκφράστηκαν μέσα από την επεξεργασία της αφίσας της έκθεσης «Το Γκάζι: ένα πολιτιστικό τοπίο». Το μωσαϊκό της αφίσας χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τη διαφορετική σύνθεση των κατοίκων, ενώ τα δύο εργοστάσια σηματοδοτούν τα όρια της.

1

2

3

4

5

6

7

8.9

 

12.13

11

10

Επεκτείνοντας τη σκέψη τους πάνω στη συνύπαρξη πολλών και διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων στη γειτονιά τους, οι μαθητές κατέγραψαν τις καταγωγές τους και την προέλευση των οικογενειών τους σε έναν παγκόσμιο χάρτη.

15-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%bf%cf%82-%cf%87%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%80%cf%81%ce%b9%ce%bd-%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%ba%ce%bb%ce%b7%cf%81%cf%89%ce%b8%ce%b5%ce%af

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης ζήτησαν από τους καλεσμένους να σημειώσουν και τις δικές τους καταγωγές.

14

 

Ενότητα 8

Η δουλειά των μαθητών/ριων παρουσιάστηκε στη Λέσχη φιλίας στο Μεταξουργείο

3

5

.

Ενότητα 9

Η έκθεση στο 64ο Δ. Σ. Αθηνών

%ce%b1%cf%86%ce%b9%cf%83%ce%b1

 

7

 

5

14

6.4

3

4

13

12

8

9

11

 

 

 

 

.

Advertisements

Αρέσει σε %d bloggers: