2015| ημερίδα του τοπικού δικτύου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης – πολιτιστικών θεμάτων: το βλέμμα στην πόλη

22ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών (Λευκωσίας 50, Πλ. Κολιάτσου)

31 Μαρτίου 2015,16:00-21:00 μ.μ.

 

http://dipe-a-athin.att.sch.gr/index.php/genikes/124-imerida-tou-topikoy-diktyou-perivallontikis-ekpaidefsis-politistikon-thematon-vlemma-stin-poli

                                                                                                                                                               

Τα παιδιά και η πόλη:

σκέψεις για τη διαμόρφωση ενός ερευνητικού-εκπαιδευτικού πλαισίου,  Ειρήνη Μίχα[1]

 

Με υπόβαθρο την πλατεία Κολιάτσου.

Με υπόβαθρο την πλατεία Κολιάτσου.

Με υπόβαθρο την πλατεία Κολιάτσου.

 

Καλησπέρα και από μένα. Χαίρομαι ιδιαίτερα που είμαι εδώ για το ξεκίνημα μιας συνεργασίας η οποία ευελπιστώ ότι θα λειτουργήσει επιμορφωτικά για όλες και για όλους μας. Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την κ. Δημοπούλου και την κ. Κύρδη που έστησαν το πλαίσιο αυτό και καλλιέργησαν την ένταξη της Σχολής Αρχιτεκτόνων στο Δίκτυο. Νομίζω ότι οι περισσότεροι/ες συνάδελφοι/ες, ιδιαίτερα στον Τομέα Πολεοδομίας, επιδιώκουμε ανοίγματα της Σχολής και γέφυρες λιγότερο ή περισσότερο θεσμικές. Δεν είναι ωστόσο πάντα εύκολο, και έτσι, ενώ στεγαζόμαστε στο Πολυτεχνείο, στην καρδιά της πόλης, συχνά μοιάζουμε αρκετά αποκομμένοι. Θέλω να ευχαριστήσω ακόμα την Ελένη Ζάχου και την Έλενα Ακύλα με τις οποίες ξεκίνησε για μένα αυτή η συνομιλία μεταξύ δημοτικών σχολείων και της Σχολής μας.

Μαζί έχουμε διαμορφώσει ένα πλαίσιο που μέχρι τώρα έχει ενθαρρύνει την ανάπτυξη μιας σειράς από διαλόγους, οι οποίοι, από όσο γνωρίζω, μέχρι ένα σημείο, σας παρουσιάστηκαν πέρσι. Αναφέρομαι στο διάλογο αρχικά μεταξύ των μαθητών της Β’ τάξης του 51ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών και των δικών μας φοιτητών/τριων από το μάθημα «Πολεοδομικός και Αστικός Σχεδιασμός» του 7ου εξαμήνου. Το μάθημα αυτό εστιάζει σε θέματα σχεδιασμού και σύνθεσης μεσαίας κλίμακας, και τα τελευταία χρόνια έχει κατευθυνθεί προς αναγνώσεις της πόλης που εστιάζουν στη μελέτη του αστικού ιστού μέσα από τη συνθετότητα και πολυμορφία της καθημερινής ζωής στην πόλη. Στόχος μας είναι να αμφισβητήσουμε και να υπερβούμε καθιερωμένες και τυποποιημένες διατυπώσεις για τις γειτονιές της Αθήνας και να διατυπώσουμε προτάσεις για τη βελτίωση της αστικής καθημερινότητας.

Έτσι την πρώτη χρονιά της συνεργασίας (το 2013), εμείς δουλεύαμε στην περιοχή του 51ου ΔΣ (Άγιος Παύλος-Πλατεία Βάθης) εστιάζοντας στα ζητήματα στέγης που έχουν ενταθεί στη συγκυρία της κρίσης. Την επόμενη χρονιά, που οι διάλογοι έγιναν περισσότεροι, με την ένταξη στο πλαίσιο αυτό του Ολοήμερου Σχολείου της Μαγούλας και του Ιστορικού αρχείου της Εθνικής Τραπέζης (ΙΑΕΤΕ), είχαμε μεταφερθεί εδώ, στις γειτονιές της Πατησίων, στην περιοχή του ΔΣ που μας φιλοξενεί σήμερα.

«Ανάμεσα στο σπίτι και το σχολείο»,  εργασία για το μάθημα Σχεδιασμός Αστικού Χώρου 7Α (2013-14), σπουδαστική ομάδα: Αλίκη Γιοβίτσα, Θωμαΐς Ζορμπά, Μαρία Μπίκα & Ελίνα Οικονομάκη. Παιδιά της 1η και της 4η του 21ου Δημοτικού σχολείου «Λέλα Καραγιάννη» ζωγράφισαν τη διαδρομή ανάμεσα στο σπίτι και στο σχολείο. Η επεξεργασία των στοιχείων που αποσπούν την προσοχή, που προσανατολίζουν, βοήθησε στην κατανόηση του χώρου, και οδήγησε στην πρόταση παρέμβασης της εργασίας.

 

Οι σκέψεις λοιπόν που θα διατυπώσω σήμερα αντλούν από αυτή την εμπειρία, από εργασίες φοιτητών/τριών μας που, ακριβώς λόγο αυτής της εμπειρίας, ωθήθηκαν να συνεργαστούν με τα σχολεία της περιοχής, και τέλος από την προσωπική προσπάθεια να μπολιαστεί το θεωρητικό πεδίο που αναπτύσσεται γύρω από τον θεματικό άξονα «χώρος και παιδί», με οπτικές που προέρχονται από τις επιστήμες που μελετούν την πόλη. Στην αναζήτηση αυτή αναδεικνύονται δυο σημαντικά σημεία, τα οποία ίσως να ακούγονται κοινότυπα και αυτονόητα, αλλά δεν είναι:

  • Η σημασία του χώρου (ως αλληλο-εμπλεκόμενη συνιστώσα της καθημερινότητας) και
  • Η σημασία της αντίληψης των παιδιών για την κατανόησή του.

 

πλατεία Κυψέλης 1915

Πατησίων 1904


Η σημασία του χώρου

 

Επέλεξα να σας δείξω ορισμένες παλιές φωτογραφίες από τις γειτονιές της Πατησίων γιατί μπορείτε βγαίνοντας να αναζητήσετε κάποια ίχνη της μνήμης, αλλά κυρίως γιατί θέλω να τις προσεγγίσουμε μέσα από την οπτική που εστιάζει στην καθημερινότητα. Η Πατησίων χαράχθηκε το 1841 και έγινε σύντομα άξονας της κοινωνικής και πολιτικής ζωής της πόλης, μολονότι μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα στα περίχωρά της παραμένουν πολλά αδόμητα οικόπεδα, στα οποία ήταν συχνά εγκατεστημένα μαρμαράδικα. Μετά την μικρασιατική καταστροφή αρχίζει η έντονη οικοδόμηση. Σύμφωνα με την Ευγενία Μελαμπιανάκη (2006), συνάδελφο που έχει εκπονήσει μια πολύ σημαντική διατριβή για τις πλατείες της Αθήνας την περίοδο 1834-1945, στην Πατησίων, γύρω από τις περισσότερες πλατείες αναπτύσσονται γειτονιές που κατοικούνται από εύπορες οικογένειες. Ορισμένες λειτουργούν και υπερτοπικά (όπως οι πλατείες Βικτωρίας και Αμερικής). Οι περισσότερες ωστόσο εξελίσσονται σε ζωντανά τοπικά κοινωνικά κέντρα όπου πρωταγωνιστούν κυρίως παιδιά, μαμάδες, παραμάνες και νταντάδες που παρακολουθούν το παιχνίδι τους. Οι άνδρες συνήθως καταλαμβάνουν τα καφενεία και άλλα κέντρα ψυχαγωγίας που αναπτύσσονται περιμετρικά.

 

Η πλατεία Κολιάτσου το 1945

Για το καφενείο έφτιαξα μια βεραντούλα πιο μικρή από το κτίριο… εγώ ένα καφέ το ζαχαροπλαστείο είναι μωβ γιατί έχει ζάχαρες και πάστες… αυτό είναι το ραφτάδικο που πατάνε τα πετάλια το άσχημο γραφείο [κηδειών] θα το κάνω σκούρο… έβαλα το ίδιο σύμβολο και στο βαρετό [μεσιτικό]  το γαλατάδικο είχε και γιαούρτια;… Ψιλικατζίδικο; Αα σαν του Αντωνέλου!

 

Στην πλατεία Κολιάτσου για παράδειγμα, η οποία οικοδομείται μετά το 1920 και διαμορφώνεται το ’30 επί δημαρχίας Σπύρου Μερκούρη, μέχρι το 1945 στην περιφέρεια τα κτίρια στεγάζουν κυρίως κατοικίες. Καταγράφεται όμως και ένα καφενείο, το ζαχαροπλαστείο του Βαρελά, ένα γραφείο κηδειών και ένα ραφτάδικο. Στην απέναντι από την πλατεία πλευρά της Πατησίων, σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες και άλλες πηγές, υπάρχουν τουλάχιστον ένα γαλατάδικο, ένα μεσιτικό γραφείο, ένα μπακάλικο, ένα ψιλικατζίδικο και ένα μανάβικο (Μελαμπιανάκη 2006:591-4). Οι ζωγραφιές είναι από ένα μικρό πείραμα που πραγματοποίησα για αυτή την εισήγηση, με δυο παιδία της 1ης δημοτικού. Την ώρα που εικονογραφούσαν την ιστορική αυτή αφήγηση (σε ένα απλό, σύγχρονο υπόβαθρο), τα σχόλιά τους είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Κάθε τόπος, όπως εξηγεί η Doreen Massey (Jess & Massey 1995:60-2), αποτελεί σημείο συνάντησης και συνάθροισης ιδιαίτερων στοιχείων, είναι ένα μοναδικό κράμα που διαμορφώνεται μέσα από πλέγματα κοινωνικών σχέσεων, πλέγματα που εκτίνονται πέρα από τα όρια της συγκεκριμένης γειτονιάς. Ο χώρος περιέχει την ιστορία του και είναι συνεχώς υπό κατασκευή. 

Μιλώντας για το χώρο στα παιδιά μέσα από αυτή την οπτική, μπορεί κανείς να ξετυλίξει μύριες ιστορίες που να τα βοηθήσουν να αναπτύξουν συγκεκριμένες δεξιότητες: να επεξεργάζονται πηγές, να αξιολογούν πληροφορίες, να αντιλαμβάνονται τα μαθήματα της ιστορίας και της γεωγραφίας ως εργαλείο για να καταλάβουν τι συμβαίνει γύρω τους. Να αντιληφτούν επίσης την ιστορική αφήγηση ως εργαλείο για να τοποθετήσουν τον εαυτό τους, τη διαδρομή και την παρούσα καθημερινότητά τους, μέσα στο χώρο. Να εντοπίσουν ιστορικά νήματα αλλά και να αποκτήσουν την αίσθηση της πολυπλοκότητας κάθε κατάστασης και των πολλαπλών δυνατοτήτων με τις οποίες μπορεί αυτή να προσεγγιστεί και να ερμηνευτεί.

 

Η σημασία της ματιάς των παιδιών

 

Στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρεται ότι τα παιδιά (ιδιαίτερα τα μικρότερα) έχουν την τάση να οργανώνουν τις πληροφορίες που δέχονται για τον γύρω τους κόσμο, σε κατηγορίες συχνά άκαμπτες και διχοτομικές (Ramsey 2004:33). Οι χώροι στα μάτια τους μοιάζουν είτε όμορφοι είτε άσχημοι, οι άνθρωποι είτε καλοί είτε κακοί και ο συνδυασμός τους ερμηνεύεται συχνά ως ασφαλής ή επικίνδυνος. Μια τέτοια τάση δε χαρακτηρίζει ωστόσο μόνο την «αδιαμόρφωτη» οπτική αυτής της ηλικίας ή την ανάγκη μιας πιο «εύκολης» διαδρομής και ταξινόμησης, στην προσπάθειά των παιδιών να κατανοήσουν τον κόσμο. Η πεποίθηση ότι ο χώρος είναι δεδομένος και οι ερμηνείες του αυτονόητες διαποτίζει σήμερα τους συνηθισμένους τρόπους με τους οποίους σκεφτόμαστε το χώρο, κυριαρχεί στον πολιτικό λόγο και αναπαράγεται από τα ΜΜΕ.

 

.
Τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα κόσμο γεμάτο αντιφάσεις. Τους διδάσκουμε αξίες που αναιρούνται καθημερινά στα μάτια και στα βιώματά τους, εξοικειώνονται με αναπαραστάσεις που δεν ανταποκρίνονται σε κανένα κοντινό τους πρότυπο. Το μεγάλο στοίχημα για μας είναι οι αντιφάσεις αυτές να αναδειχθούν, να γίνουν ορατές, άρα και διαπραγματεύσιμες. Τι σημαίνει αυτό; Εμείς, στο μάθημα του «Αστικού Σχεδιασμού», έχοντας απέναντι μας μεγαλύτερα παιδιά (και σε ένα αρκετά διαφορετικό πλαίσιο), προσπαθούμε να αναδείξουμε την πολλαπλότητα του χώρου αναζητώντας νοηματοδοτήσεις όχι μόνο στις «δυνατές» φωνές των ειδικών αλλά και σε μικρές καθημερινές, σιωπηλές διευθετήσεις περιοχών, μετατοπίσεις ορίων ή παραβιάσεις «κανονικοτήτων». Σε αυτές πρωταγωνιστούν τα παιδιά. Για να ακούσουμε ωστόσο τις ιστορίες τους, οφείλουμε, όχι μόνο να μην χειραγωγούμε τις σκέψεις τους, επιβάλλοντας γνωστικούς δρόμους, αλλά επίσης να μην αντιμετωπίζουμε το στερεότυπο ως δεδομένο. Αντίθετα, αν είμαστε πρώτα εμείς έτοιμες/οι να αναγνωρίσουμε μετατοπίσεις, τότε το στερεότυπο μπορεί να γίνει εργαλείο για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης όλων μας: Στην πρώτη μας συνάντηση στο 51ο Δημοτικό Σχολείο εντυπωσιαστήκαμε από την ευρηματικότητα των παιδιών σε τεχνικές αναπαράστασης χαρτών (βλ. την πρώτη εικόνα κάτω) και από την αισιόδοξη και αφοπλιστικά καθαρή ματιά τους. Τότε ήταν που παρακολουθώντας ένα video ομάδας φοιτητών/τριών, διαμαρτυρήθηκαν ζωηρά ότι «η γειτονία τους δεν είναι τόσο γκρίζα»!

Από το εργαστήρι που πραγματοποιήθηκε πέρσι στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας (ΙΑΕΤΕ).

Νοητικός χάρτης της Φιλοθέης, όπου το γνωστό πράσινο προάστιο βάφεται γκρι για να αναδειχτεί η παρουσία των αυτοκινήτων, ενώ ο δρόμος που στήνεται η λαϊκή αγορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, σε μια περιοχή που οι κανονισμοί επιβάλλουν την αμιγή κατοικία (δηλαδή δεν επιτρέπονται εμπορικές και άλλες επαγγελματικές χρήσεις).

Ο χάρτης είναι από τη μεταπτυχιακή εργασία της Θώμης Σιάρκου (2015:122), που δούλεψε με την τάξη του κ. Μπαλτά στο 35ο Δημοτικό Σχολείο στα Εξάρχεια, σε ένα πείραμα ανάγνωσης της οδού Ζαΐμη. Ο δρόμος απεικονίζεται τεθλασμένος στην προσπάθεια του παιδιού να αναδειχθούν οι παρακάμψεις που υποχρεώθηκε να κάνει λόγω των εμποδίων που συναντούσε στα καταλυμένα πεζοδρόμια.

 

Μια τέτοια οπτική απαιτεί τη διαμόρφωση ενός εκπαιδευτικού-ερευνητικού πλαισίου όπου τα παιδιά θα αισθανθούν κοινωνικά ενεργά υποκείμενα και, με κίνητρο τις δικές τους εμπειρίες και ιστορίες, να ενθαρρυνθούν να επανεξετάσουν τις αρχικές τους υποθέσεις για τη σημασία και τη λειτουργία του χώρου που ζουν (Christensen & James 2000:4). Απαιτεί επίσης, από την πλευρά μας, να απαγκιστρωθούμε από την αντίληψη του «μέσου παιδιού» που εξελίσσεται γραμμικά και προκαθορισμένα. Η αναπαράσταση αυτή, έχει διερευνηθεί πολλαπλά και έχει επισημανθεί ότι είναι μια κοινωνική κατασκευή με πολύ συγκεκριμένο φύλο, χρώμα, πρόσβαση στη μόρφωση, οικογενειακό πλαίσιο, και άλλα προκαθορισμένα χαρακτηριστικά. Και στη σημερινή Αθήνα, ιδιαίτερα στα δημοτικά σχολεία του κέντρου της πόλης, δύσκολα θα το εντοπίσει κανείς. Αντίθετα καθημερινά αντιμετωπίζετε όλες και όλοι σας σύνθετες και δύσκολες καταστάσεις. Συχνά φαντάζομαι αποθαρρυντικές. Ανατροπή στο στερεότυπο σημαίνει όμως ότι συνειδητοποιούμε πως αυτή είναι η πόλη. Και είναι πρόκληση να ακούσουμε τις μικρές και μεγαλύτερες ιστορίες παιδιών που έχουν έρθει από μακρινές χώρες, που βιώνουν την ανασφάλεια των άνεργων γονιών τους, ή που εργάζονται τα ίδια, παιδιών που αντιμετωπίζουν την απώλεια (άλλοτε της απόστασης, του εγκλεισμού ή και του θανάτου). Κίνητρο στην εκπαίδευση δε χρειάζονται μόνο τα παιδιά, αλλά και οι δασκάλες και οι δάσκαλοι, και όπως επισημαίνει η Αλεξάνδρα Ανδρούσου (2002:3), μόνο ως ερευνήτριες/τες του ίδιου μας του έργου θα επιτύχουμε να αναπροσδιορίζουμε συνεχώς τους στόχους μας, τη μεθοδολογία, να είμαστε πιο αποτελεσματικές/οι άρα και πιο ικανοποιημένες/οι με την παρέμβασή μας.

Εργασία για το μάθημα Σχεδιασμός Αστικού Χώρου 7Α (2014-15). Σπουδαστική ομάδα: Μαρκέλλα Δεμερτζή, Νικόλας Καναβάρης. […τα ίδια τα κτήρια έχουν πολλές περιπέτειες να διηγηθούν. Από την κατοχή του ‘40 και την εθνική αντίσταση, στη δικτατορία, αλλά και στα σύγχρονα πολιτικά συνθήματα…]   Επεξεργασία μιας εκπαιδευτικής βόλτας με αφετηρία το σχολικό συγκρότημα Μ. Νομικού, και εργαλείο graffiti και συνθήματα στους τοίχους της πόλης.

Το να αντιληφθούν τα παιδιά, από την προσχολική, θα έλεγα, ηλικία, τον εαυτό τους ως υποκείμενο «συνδιαμόρφωσης» του χώρου είναι, πιστεύω, στοίχημα που μπορεί να κερδηθεί, αν κάνουμε ένα βήμα πίσω, αν αναπτύξουμε μια συνειδητή απόσταση από τις επικρατούσες νοηματοδοτήσεις και τους τρόπους αντίληψης που καθορίζουν τη ματιά μας. Παραχωρώντας στα παιδιά χώρο και χρόνο για να επεξεργαστούν και να αφηγηθούν τις δικές τους καθημερινές (αστικές) εμπειρίες, μπορούμε να επιχειρήσουμε ρήγματα στα «αυτονόητα» της παιδαγωγικής όσο και της πολεοδομικής θεωρίας. Η διορατικότητα στη σκέψη τους και η ευρηματικότητα στον τρόπο έκφρασης μπορούν να προσθέσουν μια κρίσιμη διάσταση στη συμβατική οπτική των ενηλίκων, βοηθώντας επίσης να συνειδητοποιήσουν και εκείνα και εμείς ότι έχουν δικαίωμα στην πόλη και, πολύ περισσότερο, να μάθουν να το διεκδικούν.

 

 

Βιβλιογραφικές αναφορές

 

Ανδρούσου Αλεξάνδρα, 2002, Κίνητρο στην εκπίδευση, Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων, σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια», ΥΠΕΠΘ, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Chiristensen Pia & James Allison (ed.), 2005, Research with Children: Perspectives and Practices, Falmer Press, London & New York

Jess Pat M. & Massey Doreen (ed.), 1995, A place in the world? Places, cultures and globalization, The Open University, Oxford

Μελαμπιανάκη Ευγενία, 2006, Οι πλατείες της Αθήνας 1834-1945. Διαδικασία διαμόρφωσης, λειτουργία, πολεοδομική σημασία, Διδακτορική Διατριβή, ΕΜΠ, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

Ramsey Patricia G., 2004, Teaching and Learning in a Diverse World. Multicultural Education for Young Children, Teachers College Press, New York & London

Σιάρκου Θωμαΐς, 2015, Προσεγγίσεις του ρόλου του παιδιού στον αστικό σχεδιασμό, Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία, ΕΜΠ, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική – Σχεδιασμός του χώρου, Κατεύθυνση Β’ «Πολεοδομία – Χωροταξία»

 

[1] Επίκουρη καθηγήτρια, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, imicha@arch.ntua.gr

.

 

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

16:00 -16:15  Προσέλευση – Εγγραφές

16:15 -16:30  «Φιλοσοφία και στόχοι του Τοπικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Πολιτιστικών Θεμάτων ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ», Μαρία Δημοπούλου, Καλλιόπη Κύρδη.

16:30 -16:45  «Οικειοποίηση του χώρου και το δικαίωμα στην ΠΟΛΗ», Μαρία Θ. Μάρκου, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ, τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας.

16:45-17:00  «Τα παιδιά και η πόλη: σκέψεις για τη διαμόρφωση ενός ερευνητικού -εκπαιδευτικού πλαισίου», Μίχα Ειρήνη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας.

17:00-17:15  «Η πόλη ως πολιτισμικό βίωμα για τα παιδιά», Μυρσίνη Ζορμπά, πρόεδρος του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

17:15-17:30  «Τα παιδιά συμμετέχουν στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους»,  Ίριδα Τσεβρένη Περιβαλλοντολόγος, Δρ. Πολεοδομίας και Χωροταξίας ΕΜΠ.

17:30-17:45  «Καταγράφοντας σχολικά κτήρια του 19ου και α΄ μισού του 20ού αιώνα της Αθήνας»,  Ειρήνη Γρατσία, αρχαιολόγος, συντονίστρια MONUMENTA. «To παράδειγμα του 21ου Δ. Σχ. Αθηνών – Λέλα Καραγιάννη», Ιωάννα Χαλκιά, Διευθύντρια 21ου Δ.Σ. Αθηνών.

17:45-18:00  «Έρευνα Πόλη. Μια μελέτη της αντίληψης των παιδιών για την έννοια χώρος. Παιδαγωγικές επιπτώσεις – Διδακτικές εφαρμογές», Νατάσα, Δίπλα εκπαιδευτικός 31ου Νηπιαγωγείου Αθηνών.

18:00-18:15  «Κριτική παιδαγωγική, αρχιτεκτονική και σχολείο της κοινότητας, το παράδειγμα του 35ου Δ. Σχ. Αθηνών», Μπαλτάς Χαράλαμπος, εκπαιδευτικός 35ου Δ.Σ. Αθηνών.

18:15-18:30  Παρουσίαση της πλατφόρμας «ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ στην ΠΟΛΗ» του WWF –Ελλάς, Ομάδα WWF –Ελλάς.

18:30-18:45  Διάλειμμα-καφές.

18:45-21:00  ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

1. «Τεχνικές για την οικειοποίηση του χώρου της γειτονιάς και της πόλης και άλλες παιδαγωγικές προεκτάσεις», Δίπλα Νατάσα, εκπαιδευτικός 31ου Νηπιαγωγείου Αθηνών.

2. «Χωρική και χρονική εμπειρία της παιδικής ηλικίας στις γειτονιές της Αθήνας», Μπαλτάς Χαράλαμπος, εκπαιδευτικός 35ου Δ.Σ. Αθηνών.

3. «Οδοί – οδοδείκτες – σηματωροί στο χώρο και στο χρόνο. Ο τόπος μου ερέθισμα για δημιουργία. Αξιοποιώντας πολιτισμικά και πολιτιστικά στοιχεία της καθημερινότητας μας μέσα από τις τεχνικές και τους κώδικες του Θεάτρου, Ελισάβετ Σταυρίδου, εκπαιδευτικός – θεατρολόγος

 4. «Δουλεύοντας με βιβλία του σάκου ΑΘΗΝΑ Η ΠΟΛΗ ΜΟΥ/ πρόγραμμα Βιβλία σε Ρόδες», Mαρία Δημοπούλου, Καλλιόπη Κύρδη.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: